ค้นพบหลุมดำมวลยิ่งยวดที่อาจหมดพลังไปแล้ว

หลุมดำมวลยิ่งยวด (Supermassive black holes–SMBH) ครอบครองศูนย์กลางของกาแล็กซี โดยมีมวลตั้งแต่ 1 ล้านถึง 10 พันล้านเท่าของมวลดวงอาทิตย์ หลุมดำมวลยิ่งยวดบางแห่งอยู่ในสภาพที่ส่องสว่างซึ่งเรียกว่า “แก่นกาแล็กซีกัมมันต์” (Active Galactic Nuclei–AGN) ทว่าในที่สุดแล้วแก่นกาแล็กซีกัมมันต์ก็จะหมดไฟหมดพลังการทำงาน นักวิทยาศาสตร์จึงได้แต่สงสัยว่าจะเป็นเช่นนั้นเมื่อใด

ล่าสุด ทีมนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยโทโฮคุ ในญี่ปุ่น เผยว่าอาจค้นพบแก่นกาแล็กซีกัมมันต์ที่สิ้นสุดช่วงชีวิตโดยบังเอิญ หลังจากจับสัญญาณของแก่นกาแล็กซีกัมมันต์จากกาแล็กซีชื่อ Arp 187 ด้วยการใช้หอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์ 2 แห่งคือ กล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาดยักษ์อัลมา (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array-ALMA) และกล้องโทรทรรศน์วิทยุขนาดใหญ่วีแอลเอ (Very Large Array-VLA) ทำให้พบมวลพลังงานที่พุ่งออกมาที่เรียกว่า “เจ็ต” (Jet) อันเป็นสัญลักษณ์สำคัญของแก่นกาแล็กซีกัมมันต์ โดยทีมสังเกตเห็นว่าไม่มีสัญญาณจากนิวเคลียส นั่นทำให้บ่งชี้ว่ากิจกรรมในแก่นกาแล็กซีกัมมันต์อาจดับลง หรือเรียกง่ายๆว่าหลุมดำมวลยิ่งยวดในกาแล็กซี Arp 187 น่าจะหมดพลังไปแล้ว

จากการวิเคราะห์ข้อมูลความยาวคลื่นหลายช่วงเพิ่มเติม ทีมพบว่าตัวบ่งชี้แก่นกาแล็กซีกัมมันต์ขนาดเล็กทั้งหมดสงบนิ่ง ในขณะที่ตัวบ่งชี้ขนาดใหญ่นั้นยังโชติช่วง นั่นก็เป็นเพราะแก่นกาแล็กซีกัมมันต์เพิ่งดับลงภายใน 3,000 ปีที่แล้ว ซึ่งผลการวิจัยระบุว่าการดับลงของแก่น กาแล็กซีกัมมันต์ เกิดขึ้นภายในช่วงเวลา 3,000 ปี และ นิวเคลียสได้จางลงกว่า 1,000 เท่าในช่วง 3,000 ปีที่ผ่านมา.